MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN …………………………………………………………………………. I
LỜI CẢM ƠN……………………………………………………………………………… II
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT …………………………………………….. VIII
DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ ……………………………………………………… IX
ĐẶT VẤN ĐỀ……………………………………………………………………………….. 1
Tình cấp thiết của đề tài nghiên cứu ………………………………………… 1
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài ……………………………………………….. 2
Câu hỏi nghiên cứu …………………………………………………………………. 3
Phạm vi đối tượng nghiên cứu ……………………………………………….. 3
Tổng quan nghiên cứu:……………………………………………………………. 4
Kết cấu của luận văn:………………………………………………………………. 4
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO KẾT
QUẢ SỬ DỤNG CÔNG TRÌNH THỦY LỢI ………………………………… 5
1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KHAI THÁC, SỬ DỤNG CÔNG TRÌNH THỦY
LỢI …………………………………………………………………………………………….. 5
1.1.1. Các khái niệm cơ bản …………………………………………………… 5
1.1.2. Phân loại, đặc điểm, nhiệm vụ và các sản phẩm của các công trình
thủy lợi…………………………………………………………………………………… 7
1.1.2.1. Theo mục đích xây dựng …………………………………………….. 7
1.1.2.2. Theo tác dụng của công trình:…………………………………….. 8
1.1.2.3. Theo điều kiện sử dụng……………………………………………….. 8
1.1.2.4. Theo quy mô và tính chất quan trọng của công trình ………. 8
1.1.3. Đặc điểm và yêu cầu trong đầu tư, khai thác và sử dụng các công
trình thủy lợi……………………………………………………………………….. 10
1.1.4. Vai trò của ngành thủy lợi trong sản xuất nông nghiệp và trong nền
kinh tế quốc dân …………………………………………………………………… 14
1.1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả sử dụng các công trình thủy lợi 15
1.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ KẾT QUẢ SỬ DỤNG CÁC CÔNG TRÌNH
THỦY LỢI VIỆT NAM………………………………………………………………. 16
1.2.1. Tình hình phát triển hệ thống thủy lợi ở các vùng trong nước….. 16
1.2.1.1. Tình hình thủy lợi trước cách mạng tháng tám………………. 16
1.2.1.2. Tình hình phát triển thủy lợi sau cách mạng tháng tám…… 17
1.2.1.3. Tình hình phát triển thủy lợi thời kỳ 1975 đến nay………….. 18
1.2.1.4. Kết quả của thủy lợi phục vụ cho sản xuất nông nghiệp và các ngành
kinh tế khác ………………………………………………………………………… 20
1.2.2. Hệ thống các tổ chức để quản lý và sử dụng các công trình thủy lợi.21
1.2.3. Một số chính sách thủy lợi phí của Nhà nước Việt Nam…………. 22
1.2.4. Tình hình thực tiễn nhằm nâng cao kết quả sử dụng công trình thuỷ
lợi…………………………………………………………………………………………… 24
1.3. BÀI HỌC KINH NGHIỆM Ở MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG ……………….. 25
1.3.1. Kinh nghiệm nâng cao kết quả sử dụng các công trình thủy lợi của
huyện Thái Thụy tỉnh Thái Bình[19] ……………………………………………. 25
1.3.2. Phát triển thủy lợi nội đồng có sự tham gia của cộng đồng. Cách
làm mới trong phát triển thủy lợi nội đồng tại Gia Bình, Bắc Ninh [20]…28
CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ ĐẶC ĐIỂM ĐỊA
BÀN HUYỆN GIA BÌNH, TỈNH HẢI DƯƠNG ………………………….. 32
2.1. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN HUYỆN BÌNH GIANG, TỈNH HẢI DƯƠNG..32
2.1.1. Đặc điểm tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên …………………………. 32
2.1.1.1. Vị trí địa lý…………………………………………………………………. 32
2.1.1.2. Đặc điểm địa hình, thổ nhưỡng…………………………………… 32
2.1.1.3. Điều kiện thời tiết, khí hậu và thủy văn ……………………… 33
2.1.1.4. Tài nguyên thiên nhiên khác……………………………………… 34
2.1.2. Đặc điểm kinh tế – xã hội ………………………………………………….. 34
2.1.2.1. Tình hình sử dụng đất đai ………………………………………….. 34
2.1.2.2. Tình hình dân số và lao động của huyện Bình Giang ……………….. 36
2.1.2.3. Tình hình trang thiết bị cơ sở hạ tầng …………………………………. 37
2.1.3. Kết quả phát triển kinh tế của huyện Bình Giang ……………………… 39
2.1.4. Tình hình sản xuất nông nghiệp ……………………………………………… 41
2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU …………………………………………………….. 43
2.2.1. Khung phân tích đề tài …………………………………………………………… 43
2.2.2. Chọn điểm nghiên cứu …………………………………………………………… 45
2.2.3. Phương pháp thu thập số liệu …………………………………………………. 45
2.2.3.1. Số liệu thứ cấp …………………………………………………………………. 45
2.2.3.2. Số liệu sơ cấp …………………………………………………………………… 46
2.2.4. Phương pháp phân tích………………………………………………………….. 47
2.2.4.1. Phương pháp thống kê kinh tế …………………………………………… 47
2.2.4.2. Phương pháp so sánh ……………………………………………………….. 47
2.2.5. Một số chỉ tiêu phân tích ………………………………………………………. 48
2.2.5.1. Các chỉ tiêu phản ánh tình hình cung cấp, sử dụng và quản lý công trình thủy lợi ……………………………………………………………………………… 48
2.2.5.2. Các chỉ tiêu phản ánh kết quả tài chính của công trình thuỷ lợi … 49
2.2.5.3. Các chỉ tiêu phản ánh kết quả kinh tế – xã hội của người sử dụng công trình thuỷ lợi ………………………………………………………………………… 50
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ……………. 51
3.1. THỰC TRẠNG KHAI THÁC VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG CÔNG
TRÌNH THUỶ LỢI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BÌNH GIANG TỈNH HẢI
DƯƠNG ……………………………………………………………………………………………… 51
3.1.1. Đặc điểm phát triển hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn của
huyện Bình Giang …………………………………………………………………………. 51
3.1.2. Tình hình sử dụng và đầu tư các công trình thuỷ lợi của huyện. …. 52
3.1.2.1. Tình hình quản lý và sử dụng các công trình thủy lợi của XN KTCT
thuỷ lợi huyện Bình Giang ………………………………………………………………. 53
3.1.2.2. Tình hình quản lý và sử dụng các công trình thủy lợi của các địa
phương trong huyện Bình Giang…………………………………………………..55
3.1.2.3. Tình hình quản lý và sử dụng công trình thuỷ lợi trên địa bàn 3 xã
nghiên cứu ………………………………………………………………………………58
3.1.2.4. Tình hình duy tu, bảo dưỡng và sửa chữa các công trình thuỷ lợi của
huyện qua 3 năm ………………………………………………………………………61
3.1.2.5. Kết quả đầu tư kiên cố hóa kênh mương của 3 xã nghiên cứu ….. 63
3.1.3. Kết quả thực hiện thuỷ lợi phí và sử dụng kinh phí thuỷ lợi phí….. 65
3.1.3.1. Tình hình thuỷ lợi phí của huyện……………………………………65
3.1.3.2. Kết quả thuỷ lợi phí của huyện Bình Giang Bảng ……………..68
3.1.3.3. Tình hình thuỷ lợi phí và thuỷ lợi nội đồng của 3 xã nghiên cứu …69
3.1.4. Đánh giá kết quả sử dụng các công trình thuỷ lợi trên địa bàn của
huyện ………………………………………………………………………………………..72
3.1.4.1. Kết quả sử dụng công trình thuỷ lợi trên địa bàn huyện Bình Giang.72
3.1.4.2. Đánh giá kết quả sản xuất cây trồng và tiết kiệm đầu tư sử dụng
công trình thuỷ lợi của 3 xã nghiên cứu ……………………………………….74
3.1.4.3. Đánh giá mức độ tiết kiệm điện năng và nạo vét trước và sau khi
kiên cố hóa kênh mương ở 3 xã nghiên cứu …………………………………..77
3.1.4.4. Đánh giá kết quả sản xuất của hộ điều tra trong sử dụng công trình
thuỷ lợi …………………………………………………………………………………….80
3.2. PHÂN TÍCH NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KẾT QUẢ SỬ
DỤNG CÔNG TRÌNH THỦY LỢI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN………….82
3.2.1. Phân tích yếu tố ảnh hưởng đến kết quả sử dụng công trình thuỷ lợi
của huyện …………………………………………………………………………………..83
3.2.2. Đánh giá chung ……………………………………………………………………..87
3.3. ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM NÂNG
CAO KẾT QUẢ SỬ DỤNG CÁC CÔNG TRÌNH THỦY LỢI TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN BÌNH GIANG TỈNH HẢI DƯƠNG …………………………………90
3.3.1. Định hướng về kết quả sử dụng các công trình thuỷ lợi trên địa bàn
huyện……………………………………………………………………………………………90
3.3.2. Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao kết quả sử dụng các công
trình thuỷ lợi trên địa bàn huyện …………………………………………………..91
3.3.2.1. Huy động tối đa cộng đồng hưởng lợi tham gia vào việc quản lý và
sử dụng các công trình thuỷ lợi ……………………………………………………..91
3.3.2.2. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ trực tiếp quản lý, sử dụng các
công trình thuỷ lợi và công tác thông tin truyền thông …………………….94
3.3.2.3. Xây dựng ban tự quản công trình thuỷ lợi của cộng đồng hưởng tạo
thế chế cho cộng đồng làm chủ công trình ……………………………………95
3.3.2.4. Đẩy nhanh công tác chuyển giao quyền quản lý và sử dụng các công
trình cho địa phương và cộng đồng hưởng lợi ………………………………..96
3.3.2.5. Tăng cường kiên cố hoá kênh mương ………………………………97
3.3.2.6. Đẩy mạnh công tác quản lý, duy tu bảo dưỡng và sửa chữa công
trình ……………………………………………………………………………………….99
3.3.2.7. Một số giải pháp khác để nâng cao kết quả sử dụng công trình thuỷ
lợi ………………………………………………………………………………………….103
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ …………………………………………………………106
4.1. KẾT LUẬN…………………………………………………………………………………106
4.2. KIẾN NGHỊ ………………………………………………………………………………..110
TÀI LIỆU THAM KHẢO ……………………………………………………………..112
PHỤ LỤC ……………………………………………………………………………………116
MẪU PHIẾU ĐIỀU TRA ………………………………………………………………116
