PHẦN MỞ ĐẦU

Từ khi nền kinh tế nước ta bước vào công cuộc đổi mới, nhiều loại thị trường đã dần hình thành và phát triển, góp phần thúc đẩy kinh tế – xã hội đạt được những bước tiến rõ rệt cả về chất và lượng. Trong số đó, thị trường bất động sản (TTBĐS) là một trong những thị trường quan trọng, tuy còn khá mới mẻ nhưng đã từng bước đóng vai trò thiết yếu trong việc nâng cao hiệu quả đầu tư, kinh doanh và sử dụng đất đai, nhà xưởng, cũng như cải thiện điều kiện sống của người dân.
Chính thị trường này đã bước đầu biến bất động sản (BĐS) trở thành một nguồn lực kinh tế quan trọng trong tiến trình đổi mới và phát triển, góp phần đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tuy nhiên, thực tế cho thấy TTBĐS ở nước ta vẫn đang trong giai đoạn sơ khai, chưa hoàn thiện, còn tồn tại nhiều bất cập cả về hoạt động thị trường lẫn công tác quản lý nhà nước.
Bên cạnh thị trường chính thức, thị trường phi chính thức (phi quy chuẩn) cũng đang nổi lên mạnh mẽ, tạo ra nhiều thách thức đối với công tác quản lý nhà nước và gây ra những hệ lụy xã hội như: phân hóa giàu nghèo sâu sắc, mất công bằng xã hội, phát sinh các hiện tượng tiêu cực như tham nhũng, rửa tiền, đầu cơ… Trong bối cảnh nền kinh tế nước ta đang hướng đến tăng trưởng bền vững, xóa đói giảm nghèo và bảo đảm công bằng xã hội, việc tăng cường quản lý nhà nước nhằm hạn chế tiêu cực và định hướng thị trường bất động sản phát triển đúng hướng trở thành một yêu cầu cấp thiết.
Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) – đô thị lớn nhất cả nước với diện tích 2.095,01 km², gồm 24 quận, huyện và dân số trung bình trên 5,6 triệu người – đóng vai trò đầu tàu trong quá trình phát triển kinh tế của khu vực Nam Bộ cũng như cả nước. Là “hạt nhân” của vùng kinh tế trọng điểm Đông Nam Bộ, TP.HCM hiện đang chịu áp lực mạnh mẽ từ quá trình đô thị hóa nhanh, gia tăng dân số cơ học, nhu cầu về việc làm, nhà ở và các dịch vụ đô thị đi kèm. Những áp lực đó chính là các “tác nhân” thúc đẩy sự hình thành và phát triển của TTBĐS trên địa bàn.
Tuy nhiên, công tác quản lý và vận hành thị trường này hiện vẫn còn nhiều yếu kém: hệ thống văn bản pháp lý thiếu đồng bộ, chồng chéo, lạc hậu; cơ quan quản lý còn nhiều bất cập về năng lực và phối hợp; thủ tục giao dịch chính thức rườm rà, chi phí cao; thông tin thị trường thiếu minh bạch, gây ra những “cơn sốt” nhà đất không lành mạnh; các doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh BĐS còn nhỏ lẻ, thiếu tính chuyên nghiệp và sức cạnh tranh yếu.
Tất cả những tồn tại trên cho thấy cần thiết phải có sự can thiệp tích cực từ phía Nhà nước để “nâng cao hiệu lực quản lý kinh tế”, đồng thời “hình thành và phát triển thị trường bất động sản, bao gồm cả quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật” như Văn kiện Đại hội Đảng IX đã nêu rõ. Chính vì vậy, tác giả lựa chọn đề tài “Quản lý nhà nước đối với thị trường bất động sản trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh” để thực hiện luận văn Thạc sĩ Kinh tế, chuyên ngành Quản lý kinh tế.